Kwaliteitsbeoordeling

    Inhoud
    1. Om het hiernavolgende beter te kunnen begrijpen
    2. Het principe achter voedingskwaliteit
    3. Voorbeelden uit de praktijk: winterwortel
    4. Rol veredeling en selectie
    5. Hulpmiddelen bij kwaliteitsbeoordeling
    6. Gewasontwikkeling
    7. Stijgbeelden
    8. Kristallisaties
    9. Inhoudsstoffen
    10. Overige methoden

    Om het hiernavolgende beter te kunnen begrijpen

    De behandeling van het thema voedingskwaliteit richt zich vooral op planten. Veel studies waar naar verwezen wordt zijn uitgevoerd door onderzoekers die zich intensief met planten hebben bezig gehouden. Vanuit de plant wordt gedacht en niet of minder vanuit theorieën over planten. Het is goed om te beseffen wat dat inhoudt. Bij het omgaan met planten staat dus de plant centraal en wordt geprobeerd deze naar zijn eigen aard te begrijpen. Wat betekent dat? Op zich is het helemaal niet zo moeilijk om hier achter te komen. Wat zou kunnen is het volgende te doen of proberen innerlijk te voltrekken.

    – Je legt een zaadje in de grond en gaat bijvoorbeeld om de twee weken er even naar kijken.

    – Je maakt iedere keer een eenvoudig schetsje of een korte beschrijving van de plant.

    – Wanneer je opnieuw gaat kijken weet je goed hoe plant er vorige keer uitzag.

    – Voordat je de plant opnieuw gaat bekijken vraag je je eerst even af wat voor weer het was in de afgelopen twee weken en misschien durf je ook in te schatten hoe de plant er uit zal zien als je hem strak weer ziet.

    – Wanneer je de plant opnieuw ziet zul je zien dat deze verandert is. Er is dus een kracht werkzaam. Die kracht kun je levenskracht noemen. Je ervaart dus levenskrachten.

    Je zult ook zien dat de plant heel anders reageert op het weer dan je dat zelf doet. Je ervaart direct dat planten heel anders zijn dan mensen.

    Door dit te doen, of te proberen het na te volgen, krijg je een echte verhouding tot planten. Dit is een basis voor begrip van wat voedingskwaliteit is.

    Het principe achter voedingskwaliteit

    Wat is nu het principe achter voedingskwaliteit? Kijken naar het verschil tussen een wilde plant en een cultuurplant geeft hier inzicht in.

    WildeSla - Productkwaliteit

    Wilde sla

    De wilde plant is sterk gericht op zaadvorming. Na de groei de bloei en het zaad.

    Cultuursla - Productkwaliteit

    Cultuursla

    De cultuurplant kent een extra fase tussen groei en bloei. Massa (groei) enerzijds en geur, kleur en smaak (bloei) anderzijds doordringen elkaar. Bij sla is dat de krop. Die is er niet bij de wilde sla. Een plantspecifieke doordringing ligt aan de basis van voedingskwaliteit. Teveel mest of verkeerde rassen geven te sterke groei en te weinig kwaliteit.

    Voorbeelden uit de praktijk: Winterwortel

    Winterwortel 1 - Productkwaliteit

    Deze winterwortel vormt eerst blad. Dan neemt de bladvorming af en het blad spreidt zich. Ondertussen vormt zich de peen.

    Winterwortel 2 - Productkwalteit

    Deze wortel gaat tot het eind van seizoen door met bladvorming. Er vormt zich wel een flinke wortel, maar houdbaarheid en smaak zijn matig. Geen goede doordringing van groei en rijping.

    Geffen-Lunteren - Productkwaliteit

    Deze wortel heeft een ijle groei, er komt schimmel in het blad en het blad valt om. De plant probeert nog wel wat nieuw blad te vormen, maar een planteigen doordringing tussen groei en rijping treedt niet op.

    Peen vd Gracht - Productkwaliteit

    Mooi samengaan van groei en rijping in de Wieringermeer. Ouder blad wordt niet ziek, maar rijpend geel.

    Flevopeen - Productkwaliteit

    IJle eenzijdige groei in de Flevopolders. Dit komt in de Flevopolder veel voor. Je kunt in de Flevopolders wel mooie producten telen maar je moet de stikstofbemesting dan laag houden en er voor zorgen dat de vochtvoorziening vooral door de bovenste humushoudende 40 cm wordt verzorgd en niet teveel door het grondwater.

    Rol veredeling en selectie

    De veredeling van landbouwproducten is al langer bij de meeste gewassen alleen gericht op gebruikswaarde en opbrengst en niet op innerlijke kwaliteit. Er zijn nog wel goede rassen en er wordt ook gewerkt aan nieuwe goede rassen.

    Hulpmiddelen bij kwaliteitsbeoordeling

    Gewasontwikkeling

    Het uitgangspunt bij een kwaliteitsbeoordeling is zoals hiervoor geschetst, de gewasontwikkeling. Ook de houdbaarheid kan hierbij betrokken worden. Op deze wijze ben je het zelf die weet waarom iets goed is. Het aandachtspunt is de doordringing van groei en afrijping. Ook de smaak kan helpen deze vraag te beantwoorden.

    Stijgbeeld Sla - Productkwaliteit

    Stijgbeelden

    Sap stijgt op in papier dat met zilvernitraat is behandeld. Deze methode is een aanvulling aan de gewasontwikkeling en moet hiermee gekoppeld worden. Hieraan is al wel veel werk gedaan, maar voor toepassing wat breder in de praktijk is de methode nog niet klaar.

    Biet Stalmest - Productkwaliteit

    Kristallisaties

    Sap wordt gemengd met een koperchlorideoplossing en bij verdampen van het vocht vormen zich kristallen, die beoordeeld worden. Net als bij stijgbeelden een veelbelovende methode. Moet ook aan de gewasontwikkeling gekoppeld worden. Voor toepassing wat breder in de praktijk is de methode nog niet klaar.

    Inhoudsstoffen

    Te onderscheiden zijn twee manieren van benadering:

    1. Inhoudsstoffen die op levensprocessen wijzen. Veel nitraat geeft eenzijdige groei. Veel suiker en droge stof wijzen op afrijping. De analyses zijn eenvoudige en snelle hulpmiddelen, maar de beoordeling koppelen aan de gewasontwikkeling. Een bepaald nitraatgehalte bij sla kan daar goed zijn, maar hetzelfde gehalte bij peen is dan veel te hoog.

    2.Inhoudsstoffen die van belang zijn voor de menselijke voeding. Dits is de meest gebruikte beoordelingsmethode en tevens de minst goede. Natuurlijk heeft de mens bepaalde stoffen hard nodig, maar je kunt dit criterium niet gebruiken voor een gewasontwikkeling. Gelukkig valt het in de praktijk nog wel mee. De natuur zit mooi in elkaar. Veel vitamines bijvoorbeeld zijn van belang voor de mens, maar komen pas in de plant wanneer deze goed afrijpt.

    Overige methoden

    Er zijn nog heel veel andere methoden. Biofotonen, Bovis waarden enz. Vaak is er bij deze methoden van tevoren al een bedachte theorie waar vanuit beoordeeld wordt. Dit schept afstand tussen de mens en de wereld en dat is niet goed. Vanuit veel ervaring ermee werken of degelijk onderbouwen door koppeling aan andere methoden kan de methoden bruikbaar maken.