Prei

    Inhoud
    1. Prei, beoordeling voedingskwaliteit
    2. Prei op zand en op klei
    3. Licht en zwaar bemeste prei
    4. Preirassen
    5. Prei, met zonder stikstofoverbemesting
    6. Prei, gewasontwikkeling

    Prei, beoordeling voedingskwaliteit

    De voedingskwaliteit van prei is een onderwerp op zich. Dat hangt met de bijzondere bouw van de preiplant samen. Bij de meeste landbouwgewassen heb je eerst een vegetatieve fase, de groei van het blad en op een bepaald moment vormen zich knoppen, bloemen en vervolgens vruchten en zaden. Bij prei gebeurt dat ook, maar toch heel anders. Bij prei valt het op dat wortels, blad en bloem allemaal vergelijkbaar smaken. Een waar is de stengel eigenlijk? Je zou kunnen zeggen dat de preiplant eigenlijk vooral bloem is.

    Kwaliteitsproblemen bij gewassen tonen zich vaak doordat de bladgroei te uitbundig is en de afrijping niet voldoende optreedt. De voorjaarsprocessen gaan door tot in de herfst en voor het eigenlijke herfstproces is niet voldoende ruimte. Bij een plant die eigenlijk helemaal bloem is ligt dit vraagstuk ingewikkelder. Naar de voedingskwaliteit van prei is weinig onderzoek gedaan. Waarschijnlijk zijn de aparte groeivorm van prei en het beperkte onderzoek naar de kwaliteit de redenen van het achterlopen van prei wat betreft inzicht in de kwaliteit.

    De kwaliteit van prei

    Bij het verwerken van prei is de sterk prikkelende geur opvallend. Deze is vaak zo sterk dat verschillen tussen planten moeilijk te vinden zijn. Bij het onderzoek naar prei bleek er een tendens dat bij planten die op schraal zand zijn geteeld de prikkelende geur vooral in het blad aanwezig is. Bij planten op klei en wat zwaarder bemest is de prikkelende geur vooral in de witte tot lichtgroene schacht aanwezig.

    Na koken vermindert de prikkelende geur en deze kan bij planten op klei volledig verdwijnen.
    De smaak van gekookte prei kan zeer sterk wisselen. Van vrijwel afwezig zijn van smaak tot een zeer duidelijke aromatische preismaak. Ook een muffe smaak kan overheersen.

    Matig bemeste prei op zand lijkt de meest duidelijk aromatische smaak te hebben. De oorzaak van verschillen tussen smaak van prei van verschillende herkomstig is vaak toch niet duidelijk.

    Prei op zand en op klei

    prei, zandgrond   –   prei, kleigrond

    Bij prei na 5 jaar zelfde voorgewassen en bemesting.

    Links zandgrond bij Renkum. Dunne harige wortels, stijle en gedraaide bladeren met hangende punten, verticale stand, fier.

    Rechts zavelgrond bij Tiel. Dikke en kronkelige wortels, brede vlezige bladeren, bladeren in lange bogen, meer horizontale stand, fors.

    Tekeningen Leen Janmaat (Janmaat, 1982)

    Licht en zwaar bemeste prei

    Apeldoorn

    West Brabant

    Prei zandgrond Apeldoorn

    Lichte bemesting, groei meer in de breedte
    Zeer goed houdbaar
    Nitraatgehalte 495 mg/kg

    Prei zandgrond West Brabant

    Zware bemesting, omhooggerichte groei
    Slecht houdbaar
    Nitraatgehalte 775 mg/kg

    Preirassen

    Bij rassenproeven blijken er duidelijke verschillen tussen de smaak van verschillende rassen. De richting die de verdeling kiest gaat in de richting van makkelijk oogsten, makkelijk verkoopklaar maken en weinig last van schimmelzieken. De lange compacte vorm die om deze redenen veel voorkomt lijkt niet de smaak te bevorderen.

    Meer info over het breed uitwaaierende ras Akelei:

    http://www.zaadgoed.nl/public/uploads/voorjaar%202014-web.pdf

    Greet Lambrechts - Productkwaliteit

    Greet Lambrechts - Productkwaliteit

    Greet Lambrecht van het bedrijf de Akelei in Schriek in België is uitgegaan van een 25 jaar oude breed uitwaaierend ras en heeft een eigen breed uitwaaierend ras de Akelei via selectie ontwikkeld. Dit ras ook in de handel verkrijgbaar.

    Prei, met zonder stikstofoverbemesting

    Boven (links) wel extra bemesting, onder (rechts) niet

    Geen hulpmeststof

    Groei sterk in de breedte, gezonde plant
    Opbrengst 29 ton per ha

    100 kg N/ha als hulpmeststof in februari

    Groei in de breedte wordt een sterk omhooggerichte groei
    Opbrengst 29 ton per ha

    De overbemesting in februari betrof een stikstofrijke mest, een mengsel kippenmest en bloedmeel). De proef vond plaats op een lichte humusarme zavelgrond bij Lelystad. Deze jonge grond heeft nog weinig ‘oude kracht’ en een aanvullende stikstofbemesting is vaak nodig. Deze aanvullende bemesting kan in september gegeven worden als de grond nog warm en vochtig is of in februari als de grond nog koud is en het bodemleven moeilijk de stikstof vrij kan maken.
    (Bokhorst,1989)

    Prei, gewasontwikkeling

    Licht bemeste prei, 50 ton stalmest per ha, midden,komt goed de winter door en komt daarna tot bloei. Zwaar bemeste prei, 100 ton stalmest per ha, onder heeft zwaar te lijden in de winter, maar herstelt zich.Niet bemeste prei, boven, toont in de winter ook niet vel weerstand.
    (Tekeningen Gerda Peters)